Home

Biografia

Preistoria

Storia

Archeologia

Numismatica

Araldica

Arte

Mappe del territorio

Modi di dire

Foto D'epoca

IL Libro


Mail


Ottimizzato per



Sei il visitatore n°

Modi di dire

Proverbi e motti campobellesi

<< I parlari volgari devono essere testimoni più gravi degli antichi costumi dei popoli, che si celebrarono nel tempo che essi si formarono le lingue>>
( G: Vico, Scienza Nuova, 1744, I, 2, 17)


A Campubieddru li fimmini bieddri, a Licata li dienti cacati, a Parma li mucciusieddri, a Ravanusa li calannirieddri, a Canicattì li rosi spampinati.

Rosa Rusiddra ca ti va sbiannu, si tu si la rosa garafanu sugnu

Li tò capiddri fila d'oru sunnu, catini nun sunnu e 'ncatinatu mannu

Li tò biddrizzi misi 'ntra un bicchieri puonnu acchianari 'n palazzu riali

Si muoru mi nni vaiu 'mparadisu e si nun vidu a tia mancu ci trasu

Bella ccù l'àvi a spartiri st'amuri cca ttia ti nesci l'arma e a mia lu cori

Quannu nascisti tu nascì na rosa, l'aduri 'ntisi finu a la ma casa

To matri ogni parola m'aimmilena ì ti lassu e ccù voli ti duna

Mi curcassi miezzu li to minni quantu arripuosu n'ura e po' mi manni

Garafanu virmigliu nni sta grasta dumani mi la dari ca è festa

Lu suli ccù la luna si jiungeru quantu su bieddri sta para di suoru

Ma gghiri a maritari a Rivinusa cca ppì muglieri ha scippari na rosa

Lu sangu di na schetta cuomu balla cuomu lu fuocu di na furnacella

Si picciutteddra e lu sangu ti pungi ccà l'uomini ccu l'uocchi ti li mangi tu muori schetta e può fari li fungi, ti lavasti ccù l'acqua di l'aranci.

Quantu mi'nna fattu traditura, stu cori scialaratu sempri t'ama ( Salvatore Vizzì)

E tu ca parli culu sissi e nonzi, la vucca ti l'ha fari lenzi lenzi. (Salvatore Vizzì)

Facciazza di varduni arripizzatu, ppi piettu ha na mola di trappitu

Giuvini bella cuomi duormi sula cuomu lu senziu n'aria nun ti vola

Quantu è beddra la figlia di lu scarparu massimamenti l'anchi di lu culu

Ladia ca à la facci buchi buchi, mancu si fussi vascieddru di meli, tu ca cci l'allicasti a cincu lupi, lu può diri tu propria cuomu sapi. (Michele Pizzuto)

Brutta ca à la facci di una signa, fina li cani ti niescinu l'ugna

Cu ti lu ruppi ti l'àva sanari, fuoru li puorci e no li cristiani

Beddra quannu ti vitti a la Matrici e lu visuzzu tò cuomu straluci

Quannu nascisti tu rosa marina, cuntenti fu lu suli e la luna, ccì fu cuntenti Trapani e Missina, ccì fu cuntenti la città di Roma.

Quannu camini fa la 'nchiliata l'omu l'attiri ccù la calamita

Cummari voscia figlia m'incueta ca voli ruttu lu portamunita e siddru m'incueta n'atra vota, iddra perdi l'onuri e i' la vita

Ti nni dassi tanti di vasati ca parlassiru li muti

L'occhiu a la via e li mani a li viertuli

Picca gaddrini picca pipiti

Jnnaru siccu burgisi riccu, quannu Dicembri ci lassa lu lippu. (Lippu da lipos = humus).

Si Jnnaru è vagnatu, 'u viddranu è cunsumatu. Marzu pazzu. Ni lu bieddru Aprili duci è durmiri. A Maggio 'u sceccu cuntentu raglia, mangia favi e lassa la paglia. A Ggiugnu si meti ccu la faci in pugnu. A Lugliu, 'u suli abbatti 'u liuni e sutta l'arbulu acqua frisca e lumiuni. Agustu… Agustu è "Capu di Mmiernu". A settembri: racina e passiluna, 'u Signuri assai ni nni duna. A Ottobbri cadinu li fogli cchu li vvienti. Vieni Novembri e "ddòpp'i i Morti, 'u friddu è darrieri li porti. A Dicembri: fami e friddu: 'ncuetanu 'u viecchiu e 'u picciriddru. (cfr. C.Carbonelli)

Lu scutiddraru paga la Catina, fiducia cchiù nun àvi a la ma persuna; pagannu uoriu, mancanza e Catina, a un puvurieddru chi cc'ì arresta sti c…….

Figlia di gatta surci piglia

Cu si fa meraviglia di l'atri li so l'avi appriessu

La fimmina a18, lu masculu a 28

Lu piru cadi quannu è maturu

Ava a chioviri ! Durrà fuma! 

A lu tiempu ca Betta filava.

Na vota si futti la vecchia!

Nun mi manciari la miduddra.

Quannu siccu quannu saccu

Và pi farisi la cruci e s'annuorba l'uocchiu
.
La gaddrina fa l'uovu e a lu gaddru ci doli lu culu

Cu' fa facci, canciaci la facci

Ci voli cipuddra ppi fari arziari l'uocchi

Lu jornu nun ni vuogliu e la notti spardu l'uogliu

La matinata fa la jurnata

Lu lupu pierdi lu pilu ma no lu viziu

Nun t'ammiscari, nun t'intricari, nun fari beni ca mali tinni vieni

Vavaluci a sucare, e fimmini a vasari, 'n puonnu mai saziari. (Pitrè)

Si l'acqua di lu mari fussi vinu, nun ci fussi cchiù n'omu sirenu

Mali nun fari e paura nun aviri

Nienti fari ca nienti si sapi

Cu' schecchi càccia e cu' fimmini cridi, lusciu 'ì paradisu non ni vidi

Cu' beddra si voli fari guai e peni ava a passari

Ammatula t'arricci e fa cannola. Lu santu è di mmàrmaru e nun suda

Ora ca ti finiu la pruviglia ti ni puo' iri a stierru di curtiglia; ora ca ti finiu lu russettu ti ni può iri a sivu di carriettu, ora ccà ti finiu l'acqua d' oduri ti ni puo' iri a acqua di Canali 

Bella ca di li belli bella siti, ca di la parma purtati

Amuri, bbìddrizzi e ddìnari: sunnu tri cosi ccà nun si puonnu ammucciari

La muglieri di l'autri pari sempri cchiù bbèddra e manciari ni lu stessu piattu: stuffa

Jiu ti vuogliu vidiri arridutta: né maritata, né zita e ne schetta

Marina, Marinè supra na rocca mburnatieddru di vinu e scarsu d'acqua

Tutti li piecuri nun su di lupu

Cu mancia fa muddrichi

Quannu lu nicu jioca ccu' lu granni a malabbànna li viertuli appenni

Miettiti ccù li mieglu di tia e appizzaci li spisi

Haiu firriati l'Arca e la Merca…

Lu vidi ccà lo suorti nun ti dici: miettiti 'nterra e cuogli vavaluci

Ccì vuonnu zzùcca di milli cantàra: Ccà lu fuocu di la paglia pocu dura

Cù ccù ccàni si curca: li pulici si leva e la so' bbùnaca arresta tutta annigliata

Aprili nun livari , né mintiri

Cu' nun pati nun s'insigna mai!

Lu saziu nun cridi a lu dijunu (Vigo)

Tutti li cosi vannu a lu pinninu ed a lu peju si c'inlina ogn'unu: a ccù leva a ccù duna lu destinu, e nun ci pari mai lu nuostru duonu. Nun curri paru lu nuostru caminu, pocu cridi lu saggiu a l'impurtunu: lu riccu mancu cridi a lu mischinu, lu saziu nun cridi a lu dijunu. (Veneziano)

Viziu e natura finu a la morti dura. (Pitrè)

Tannu si vidi lu cuori di l'amici: in carciri, malati e necissitati (Pitrè - Proverbi)

Puoviru è ccù àvi bisuognu.

Prima di parlari mastica li paroli.

Ppi miezzu di li santi si và in Paradisu

Quannu la miennula sciurisci la fimmina impazzisci

Quannu viditi niespuli chianciti, chistu è l'urtirimu fruttu di la stati

Quannu chiovi di matina, pigglia l'aratru e và a simina (Pitrè)

Ariu niettu nun si scanta di truonu

Di la zzòtta si vidi lu carrittieri

Scieccu ca addimura, torna càrricu

Scieccu e maritu piglialu putriddru (giovane)

Cavaddru gastimatu cci' 'lluci lu pilu

Lu fuiri è viltà, ma è sarvamientu di vita

Cu voli beni a lu Patruni, avi rispiettu pi lu so cani

Cu zzappa la so vigna, miegliu zappa e miegliu vinnigna

Lu sabbatu si chiama rallegra cori, bbeatu cu havi bbeddri la mugliri: ca cu l'havi laida ci chiangi lu cori e spera ca lu sabbatu nun veni mai!

Cosi amari tienili cari

Ogni acieddru canta a lu so nidu

Soggira mai ci fu nora?

Finieru li tiempi di li canonichi di lignu: ora sunnu di carni. Li picciriddri nacivanu ccù l'uocchi chiusi e l'aprìvanu doppu quaranta jiorna, ora nascinu cu l'uocchi sbarracati e a mumientu parlanu

Nuddru sapi li guai di la pignata si no' la cucchiara ca l'arrimina

Calati juncu ca passa la china

La pignata taliata nun vuddri mai

Si sapi unni si nasci e no unna si mori

Signiruzzu chiuviti chiuviti ca li lavureddra su muorti di siti, …e si l'acqua nun mannati: siemmu piersi e cunsumati.

Chiovi, chiovi, la gatta fa li provi, lu surci si marita, e si piglia a Margherita…!

Trenta e dù vintuottu…! Tara e bbazzara 'un cantaru e vinticincu… 
Zzèru, porta zzèru: tutti li cosi a lu magazzinu…

Lu Signuri ti lu renni.

Scanzati!
Ti dugnu na carcagnata

Sarbannu li bieddri facci

Sarbannu chiddri c'aiu davanti

A tinchitè

Sabbenedica papà

Voscienza benedica… (si rispondeva)… Santu!

A San Giuvanni si scrivinu li banni

Va circannu scuru e ffùddra

Mancu a li cani l'ossa

Sulu cuomu un cani

S'ammazzaru cuomu li cani arraggiati

Vinni lu tiempu di li mali vistuti

La bbìfara bbona, cadi sula. ( bifara: produce due volte dal latino bìfer, fera,, ferum)

Li poviri s'ammazzanu e li patruni si abbrazzanu

Bona sarbata e mala circata

Acchiana li muri lisci cuomi li crapri

Stari ccù ddu piedi 'ntra na scarpa 

Nun sia pi cumannu

Uorbu di l'uocchi !

Botta di sangu!

Mmizzicha!

Mancu a li cani !

Pigliarisi li ita a muzzicuni

Muzzicarisi li ita

Curtu e malu cavatu

Amuri nuovu caccia amuri viecchiu

Quannu vieni Pasqua di maiu ? 

Cca sutta nun ci chiovi !

Ammugliarici li feddri

Nun aviri figli e chianciri niputi 

Pi facciularia

Sugnu carusu e iuocu !

Amuri e brodu di ciciri

Amuri e tussi nun si puonnu tiniri.

Cu si susi perdi lu puostu

Casa luorda frustieri aspetta

Luntanu di vista luntanu di cori

Quannu unu è 'mbriacu tutti lu portanu a viviri

Niuru e niuru nun tingi

Va sbroglia sta marreddra 

Urfunaglia, urfanaglia , miegliu di patri ca di mamma

Cu mancia vavaluci aprili e maiu, sunati l'agunia ca muriu

Quartara sciaccata campa cent'anni

L'omu sissantinu lassa la fimmina e piglia lu vinu

Miegliu niuru pani ca niura fami

Cu disia, cu dispizzia e cu mori disiannu

Lu superchiu rumpi lu cuperchiu

Sigiri pristamenti e pagari tardamenti, cussà qualchi accidenti nun paga nenti

La liggi è uguali ppi tutti, ma cu àvi li sordi sinni futti

Cu lasagni e maccarruna hannu fallutu principi e baruna

Cu àvi dinari campa felici e ccu nun n'àvi perdi l'amici

Lu saziu nun cridi a lu diunu

La robba resta ni li parienti

Li sordi fannu viniri la vista all'uorbi

Accatta e pentiti !

Carni vanniata è mezza vinnuta

Lu Signuri duna viscotta a cu nun àvi dìenti

Senza sordi nun si canta Missa e mancu senza stola si cunfissa

Cientu nenti fannu un cantaru

Ogni cacatieddra di musca fa sustanza

Li stizzani nun inchinu cisterni

Picca e nienti su parenti

Dui sunnu li veru putenti, cui àvi assai e cu nun avi nenti

Sordi fannu sordi e piduocchi fannu piduocchi

Signiruzzu aiuta li ricchi, ca lu poviru c'è s'ingnatu !

O riccu ricchizzi o puoviru puvirtà

La Rigina appi bisognu di la vicina

Ricchizzi e santità criditini a mità

Lu Signuri, ppi li babbi e ppi li lagnusi ci pensa setti voti

Diciennu di no, t'arresta l'amicu e la rrobba è tò

Cu' picca àvi caru teni

Lu cani muzzica sempri lu strazzatu

Amaru cu' si marita; si ni và 'ngalera a vita

Amaru cu' si fa supraniari, lusciu di Paradisu nun ni vidi

Cientu gaddra a carriari e 'na gaddrina a scaliari

Paci intra e guerra fora

Sogiri e nori iettali fora!

Nun c'è matrimoniu senza chiantu e nun c'è funerali senza risu

Figli nichi peni nichi, figli granni peni granni, figli maritati peni raddoppiati

Soccu simini arricuogli

Tali patri tali figliu

Puorcu e figliu cuomu l'insigni li trovi

Cu nasci beddra nasci maritata

Motti da leggere con…..


Quannu la fimmina annaca l'anca, si nun è buttana, picca ci manca

Davanti li porti e supra li casci ci s'assettanu li bagasci

Buttana vecchia nun si scanta di cazzu gruossu

Sbirri, cani e buttani, quannu su viecchi muorinu di fami

Tappinari faciti faciti c'a vintura nun ni aviti

Cazzu arrittatu nun canusci rispettu e paritantu

Unna ci su campani ci su buttani

Cazi e mutanni si calanu all'ultimu

A sidicianni quantu cci l'àvi la nica l'àvi la granni

Vasa, vasa, vuccuzza di mieli, tu si bagascia e iu sugnu la muglieri

Cuscini, cugnati e cumpari, spissu li corna ti fannu truvari

Li corna fannu mali quannu nascinu, ma aiutanu a campari

Li corna di suoru su corna d'oru, li corna di la muglieri su corna veri

U babbu unni và và e lu curnutu o so paisi

Vò fari arrabbiari lu curnutu ? Chiantati mutu!

Futti futti ca Diu pirduna a tutti

Cu nun piscia in cumpagnia o è scieccu o è spia

Cu' porta la mugglieri a ogni festa, e lu cavaddru a ogni funtana, a la fini di l'annu havi lu cavaddru malatu e la muglieri buttana

Ugo Antonio Bella